Filateli (Pul Koleksiyonculugu)




Sayıları azalsa da geçmişten günümüze kadar gelmeyi başaran Filatelistler, kolleksiyonculuk tarihine iz bırakanlardır...
Bu bölümde Filateli'ye yeni başlayanlara ve siz Filatelistlere yönelik ayrıntılı bilgilere ulaşabilirsiniz…


Filateli Nedir?


Pul, dünyada ilk defa 06 Mayıs 1840 tarihinde İngiltere'de , Türkiye'de ise 13 Ocak 1863 tarihinde kullanılmaya başlamıştır.


Posta pulları sadece posta ücretlerinin ödenmesi için değil aynı zamanda koleksiyon amacıyla kullanılmaktadır. Pullar mutlaka bir olayı veya bir konuyu ifade ederler. Posta idaresi tarafından yayımlanan açıklayıcı prospektüsleri okuyarak bilgi sahibi olanlar, çevrelerinde saygın bir yer edinecek kadar kültürlü olurlar. "PUL KÜLTÜRDÜR" sözü buradan gelmektedir.


Meraklılara araştırma zevki, dinlenme, titizlik, tutku, maddi ve manevi kazanç sağlar. Bu tutku konuya büyük ilgi duyulmasını sağlamış ve ticaret dünyasında yerini almıştır. Sadece Almanya'da 3.500.000 kişi pul koleksiyonu yapmaktadır. Posta pulları bir ülkenin kültürel, politik, turistik ve ekonomik propagandasını yapar.


Posta pulları ve bununla ilgili zarf, kart, damga, posta kartı ve benzeri maddeleri biriktirmeye uluslar arası dilde FİLATELİ, bu işi yapan kişiye de FİLATELİST denir.
Neden Filateli?

Dünyanın en popüler hobisi "pul koleksiyonculuğu". 150 yılı aşkın bir süredir kralların dahi tercih ettiği bir hobi; sinema yıldızları, sporcular, krallar, başkanlar ve yüzlerce binlerce insan.

Peki neden yaşayışları farklı olan bu insanlar pul koleksiyonculuğunda birleşirler ki? İlk ve en önemlisi pul koleksiyonculuğunun kişisel bir hobi olması ve bu nedenle hemen hemen herkesi memnun etmesi.

Pek çok hobide geçerli olan bir kural vardır: "Sen hobinin kurallarına uymaktansa hobinin senin kurallarına uymasını sağlamalısın". Örneğin golf veya futbolun nasıl oynanacağı hakkında özgürce bir karar veremezsiniz. Çünkü belli kuralları vardır. Ancak pul koleksiyonculuğu çok basit bir yol kullanılarak yapılabilir. İşe öncelikle mektuplardaki pulları biriktirerek başlayabilirsiniz. Daha sonra pul satıcılarına veya pul satan dükkanlara gidip bir istek listesi verebilirsiniz. Ya da değerli ve özel pulların hangileri olduğunu araştırabilirsiniz. Böylece istediğiniz pulları elde edebilir ve pul albümünüze ekleyebilirsiniz.
Kolleksiyonculuğunun Tarihi

Posta pulu gercek anlamda ilk defa 1840 yilinda Ingiltere'de ortaya cikmis ve kisa zamanda tum dunyaya yayilmis. Posta pulunun mucidi de, bu bulusundan dolayi kralice tarafindan "Sir"luk unvaniyla onurlandirilmis Rowland Hill adinda bir Ingiliz burokrat. Gunumuzdeki koleksiyoncular onu "Pulun Babasi" olarak tanimliyorlar. Bizde ise, ilk posta pulu 1 Ocak 1863 tarihinde basilmis. Cikaran kisi de aslinda bir gazeteci olan, zamanin Posta Amire Nazir'i Agah Efendi. Uzerlerinde Sultan Abdulaziz'in Tugra'si bulunan bu iki pul mavi ve pembe renklerden olusuyor. Cikartildiklari tarihte, ederleri iki ve bes kurus olan bu pullarin bugunku katalog degerleri bir milyar iki yuz milyon lira. Bu pullari koleksiyonlarinda bulundurabilen meraklilarin sayisi tabii ki oldukca az ve oteki filatelistler tarafindan pul zengini olarak tanimlaniyorlar...


Ilk posta pullarinin kullanilmasiyla beraber, bu kucuk renkli kagit parcaciklarini toplayan meraklilarin sayisi her gecen gun artmis. Pul koleksiyonculugu, dunyanin en populer koleksiyonculugu olarak biliniyor. Bizde oldugu gibi, bugun dunyanin hemen her ulkesinde pul koleksiyoncularinin kurmus olduklari kulupler, dernekler var. Bu kuluplere uye olan koleksiyonerler belirli zamanlarda bir araya gelip sergiler, muzayedeler duzenliyor; aralarinda degis tokus yapiyorlar. Pul koleksiyonculuguna Filateli adi veriliyor, Yunanca'da sevgi anlamina gelen Philos ve vergi anlamina gelen Telein kelimelerinin birlestirilmesinden meydana getirilmis bir sozcuk. Pul toplayan koleksiyonerlere de Filatelist adi veriliyor.


Pul koleksiyonculugu beraberinde yabana atilmayacak onemli bir endustri de olusturmus. Bugun, pullarin iclerine koyulmasi icin album, foy, saydam zarf yapan firmalarin sayisi oldukca fazla. Bunlarin yani sira pullarin tutulmasi icin kucuk masalar yapan, buyutecler ureten firmalar da var. Butun bunlarin yaninda, her yil muntazaman yayimlanan dunya pullarinin degerlerini gosteren kataloglar da bu endustrinin en onemli kollarindan birini olusturuyor. Pul satan tuccarlar, pul toplayan meraklilar bu kataloglara bakarak ellerinde bulundurduklari pullarin ederlerini, niteliklerini ogreniyor; bu fiyatlar uzerinden alisveris ve degis tokus yapabiliyorlar. Dunyaca unlu en onemli pul kataloglarinin basinda Fransizlarin Yvert Tellier'si; Amerikalilar'in Scott'u, Ingilizler'in Stanley Gibbons'u ve Almanlar'in Michel'i geliyor.

Turkiye'de de Istanbul, Ankara, Izmir ve Edirne gibi kentlerde kurulmus filateli dernekleri var. Bu derneklerin en eskisi 1948 yilinda kurulmus olan Istanbul Filatelist Kulubu. Butun kulupler Istanbul'da bulunan Filatelist Kulupleri Federasyonu'na bagli. Istanbul Filatelist Kulupleri Konfederasyonu da, kisaca FIB adi verilen Uluslararasi Filateli Federasyonu'nun uyesi. Dunyanin dort bir kosesinde kurulmus bu derneklerin araciligi ile filatelistler birikimlerini paylasmak ve fikir alis verisinde bulunmak icin her yil degisik ulkelerde acilan uluslararasi veya ulusal kapsamli sergilere katiliyorlar. Ulkemiz koleksiyonerleri arasinda da bilhassa son yillarda uluslararasi sergilerde buyuk dereceler kazanmis filatelistler var. Bunlardan bazilari uluslararasi sergilere seref uyesi veya juri uyesi olarak davet ediliyorlar...

Son yillarda pul koleksiyonculugu onemli gelismeler kaydetmis. Bu gelismeler arasinda tematik pul koleksiyonculugu, yani belirli bir konuyu iceren pullarin toplanmasi basi cekiyor. Bunlar arasinda da neler yok neler... Ornegin: Kelebek pullari, spor pullari, tip konulu pullar, unlu ressamlar ve tablo pullari, kus pullari, balik pullari, edebiyat ve yazarlarla ilgili pullar, din konulu pullar, mimari, tiyatro, muzik, dans, arkeoloji ve akliniza gelmeyecek daha nice konu...


Bugun, yasi 70'lere merdiven dayamis istanbul'da Yesilkoy Filatelist Kulubu uyelerinden Mufit Akisik yillardan beri yaptigi "Uluslararasi Pul Sergileri" konulu pullariyla, dunyanin degisik ulkelerinde acilan sergilere katilarak 25'ten fazla madalya kazanmis, bunlardan dort tanesi de altin. Mufit Akisik, "Bu virus insanin kanina bir girdi mi, ondan sonra kolay kolay cikmak bilmiyor" diye anlatiyor.

Pul toplamanin yasi ve belirli bir butcesi yok. Daha dogrusu, pul toplayan kisi butcesine gore pul topluyor ve sahiplendigi pullardan da buyuk bir mutluluk duyuyor. Koleksiyon yapan unlu bir isadami sahip oldugu degerli, nadir pullardan ne kadar buyuk bir zevk aliyorsa, kisitli bir butcesi olan bir temizlik iscisi de toplamis oldugu pullardan o kadar buyuk bir mutluluk ve gurur duyuyor.

Evet, pul koleksiyonculugu dunyayi sarip sarmalamis hobilerin basinda geliyor. Sirf bir yatirim amaciyla pul toplayanlar oldugu gibi, ara sira albumlerini acip pullarina bakan ve zevkli dakikalar geciren koleksiyonerlerin de sayisi oldukca fazla.
Yeni Başlayanlar İçin Malzemeler


Koleksiyon yapmaya yeni başlayan biri için gerekli malzemeler şunlardır:


Pul maşası

Pulları tutup deftere veya albüme yerleştirmek için kullanılır.


Büyüteç

Pulların hasarlı veya parmak izi olup olmadığı konusunda faydalanılan araçtır.


Pul defteri

veya pul albümü Pulların muhafaza edilmesi için gerekli olan en önemli malzemedir.


Föy

Pulların sergilenmesi veya saklanması için özel olarak hazırlanmış, üzerleri kareli veya düz karton sayfalardır.


Havid

İçine pul konulması için hazırlanmış ön yüzü saydam, arka yüzü zamklı özel zarf veya kılıflardır.


Şarniyer

İnce, tutkallı özel kağıt parçalarıdır. Bir kısmı pulun arkasına, diğer kısmı da herhangi bir deftere veya föye yapıştırılır.


Katalog

Pullar hakkında fiat, renk, ebat, tiraj gibi bilgiler içeren yayınlardır.