SATBİL FORUM PAYLAŞIM
 

Anasayfa Kimler Çevrimiçi Bugünün Mesajları Konuları Okundu İşaretle
Geri Git   SATBİL FORUM PAYLAŞIM > (¯`·.(¯`·. (¯`·.(¯`·. HOBİLERİMİZ .·´¯).·´¯) .·´¯).·´¯) > HOBİLERİMİZ > El Sanatları

Yanıtla
 
Share/Bookmark Konu Araçları
Eski 06-01-2009, 02:16   #1
@hmet
UZAKLARDAN
Administrator
 
@hmet kullanıcısının avatarı
 
Giriş: Sep 2006
Giriş: Bugün 01:25
Mesaj/Teşekkür et: 10,403/2,893
Uye No:3566

Teşekkür et: 2,893
3,833 Mesajına 6,806 Kere Teşekkür Edlidi
İtibar Gücü: 100@hmet has a reputation beyond repute@hmet has a reputation beyond repute@hmet has a reputation beyond repute@hmet has a reputation beyond repute@hmet has a reputation beyond repute@hmet has a reputation beyond repute@hmet has a reputation beyond repute@hmet has a reputation beyond repute@hmet has a reputation beyond repute@hmet has a reputation beyond repute@hmet has a reputation beyond repute
Varsayılan Türk El Sanatlari

Kuşaktan Kuşağa Çömlekçilik

Anadolu çömlekçiliği Avanos’ta hâlâ binlerce yıl ötesinin zamanını yaşamaktadır sanki...





Orta Anadolu’nun orta yerinde, Aksaray-Gülşehir-Kayseri kervan yolu üzerinde yer alır Avanos... Tarih boyunca nice gezginlerin yol öykülerinde “büyüleyici doğasıyla” anılan Kapadokya ve Kızılırmak’ın suladığı o bereketli topraklar, Hititlerden Friglere, Roma’dan Bizans ve Selçuklulara, onlarca kültür katmanının izlerini taşır. Anadolu’nun en büyük kral mezarlarından biri sayılan Çeç tümülüsü, Avanos’taki yerleşim izlerinin Hititlere kadar uzandığını; yöreye özgü çanak çömlekçiliğin de bu uygarlıkla birlikte başladığını gösteriyor.

Antik adı Halysin olan Avanos’un tarihi MÖ 2000’li yıllara dayanıyor. Nevşehir’in 18 kilometre kuzeydoğusunda, Kızılırmak’ın ikiye böldüğü bu ilçe, Kapadokya’nın diğer turistik ilçeleri Ürgüp ve Göreme gibi yörenin en dikkate değer çekim noktalarından biri. Neredeyse insanlık tarihinin başlangıcından beri Orta ve Kuzey Anadolu bölgelerinin önemli bir kesimini sulayıp Karadeniz’e dökülen Kızılırmak rengini, Avanos’tan alıp sularına kattığı tüflü, killi topraklardan alır. Killi çamur ise kuşaktan kuşağa aktarılan formlarla biçimlenerek Avanos’un o ünlü çanak ve çömleklerine dönüşür.









1900’lerin başına tarihlenen konağın önünden geçip Avanos’un merkezine girildiğinde sıra sıra çömlekçi atölyeleri belirmeye başlar. Avanosluların ‘işlik’ ya da ‘çanakhane’ adını verdiği bu atölyeler, çömlekçilik geleneğini bugün de yaşatmaya çalışıyor.

Avanos, Kapadokya bölgesinde çömlekçiliğin yapıldığı tek merkez bugün. Çömlekçiliğin burada ne zaman başladığı kesin olarak bilinmiyor ama, kimi kaynaklara göre geçmişi Hititlere kadar uzanıyor. Anadolu’da çömlek yapımı Neolitik devirde, yani MÖ 7000’li yıllarda Çatalhöyük’te başlamış, MÖ 2000’lerde Mezopotamya’dan ticaret için gelen Asurlular Hititlere çömlek yapımını öğretmişler. İlk yapılan çömleklerin sargı-dolama yöntemiyle elde biçimlendirildiği; pişirimin ise genellikle açık ateşte yapıldığı bilinmekte. MÖ 3. bin yılda çömlekçi çarkı bulununca, çömlekler artık çarkta biçimlenir; pişirimde de ilkel fırınlar devreye girer. Kapsamlı kazı çalışmaları yapılmadığı için yeterli bilgi olmasa da, Hacıbektaş ve Gelveri (Güzelyurt) ilçelerinde Kalkolitik kültüre ait çanak-çömleklere rastlandığını; 20. yüzyıl başlarında Gelveri’de de çömlek yapıldığını biliyoruz. Avanos’a özgü Aksaray Çömleği’nin de Gelverili ustaların tarzıyla üretildiği biliniyor.




ÇIKRIKTAN FIRINA...

Güneş almayan, zemini toprak olan bu atölyelerde bir ya da en fazla dört tezgâh var. Kapıya yakın, ışık alan bir duvar kenarına kurulan tezgâha ise ‘çıkrık’ deniyor. Çamur teknelerinde suyla karıştırılarak bekletilen kırmızı toprak, bir süre sonra kıvamını buluyor. Çamur, ait olduğu yatağın türüne göre silisli, gevşek, yumuşak veya yağlı, sert ya da killi gibi farklı özelliklerde olabiliyor. Çamurun cinsi, kabın türünü de belirler. Ayakla çevrilen çark dönmeye başladığında, üzerindeki çamur kütlesi çömlek ustasının el hüneriyle birkaç dakika içinde incelip yükselmeye başlar ve son şeklini alır. Çarkta çekilen formlar, ‘yanalak’ denen havadar bir tezgâh üzerinde kurumaya bırakılır. O arada boyanan ve cilalanan kaplar yeterince kuruduktan sonra yaklaşık 600-700 derecelik bir sıcaklıkta pişirilir.

Avanos atölyelerinde, boyları 20 cm’den 1.5 metreye kadar değişen, çömlek, küp, testi ve güveç gibi işlevsel mutfak gereçleri bir yana, son yıllarda Hitit ve Frig gibi Anadolu’nun en eski formlarını tekrarlayan hediyelik eşyalar da üretiliyor. Büyük kentlerde, hatta Avrupa’da hediyelik eşya mağazalarında yer bulan Avanos işi testiler, antik formda çanak ve çömlek ürünleri bölgenin en önemli gelir kaynağı. İlçede bulunan büyük ölçekli birkaç yer ise bahçe çömleği üretip Avrupa’ya ihraç ediyor. Ayrıca dışarıdan gelen bazı sanatçıların yardımı ve katkılarıyla işlerinde yetkinleşip seramik duvar panoları ve artistik çalışmalar yapan atölyeler de var.

1970’lerin başında 200’den fazla atölye bulunan Avanos’ta bu gün, Çömlekçiler Esnaf Odası’na kayıtlı usta sayısı 100’ü zor buluyor. Artık elektrikli çarklarda üretim yapılıyor, kimi atölyelerin vakum presleri ve elektrikli fırınları da var ama, genç kuşaktan bu işe merak saran yok gibi görünüyor.











Bu mesaj en son " 06-02-2009 " tarihinde saat 12:50 itibariyle @hmet tarafından düzenlenmiştir....
@hmet Çevrimdışı   Alıntı Yaparak Cevapla
Eski 06-01-2009, 02:17   #2
@hmet
UZAKLARDAN
Administrator
 
@hmet kullanıcısının avatarı
 
Giriş: Sep 2006
Giriş: Bugün 01:25
Mesaj/Teşekkür et: 10,403/2,893
Uye No:3566

Teşekkür et: 2,893
3,833 Mesajına 6,806 Kere Teşekkür Edlidi
İtibar Gücü: 100@hmet has a reputation beyond repute@hmet has a reputation beyond repute@hmet has a reputation beyond repute@hmet has a reputation beyond repute@hmet has a reputation beyond repute@hmet has a reputation beyond repute@hmet has a reputation beyond repute@hmet has a reputation beyond repute@hmet has a reputation beyond repute@hmet has a reputation beyond repute@hmet has a reputation beyond repute
Varsayılan

Türk Süsleme Sanatları



Altın Varak




Altın Varak Ve Teknikleri


Altın şeritin ince tirşe ( parşömen ) ler ve sığırın kör bağırsağından elde edilen zarlar arasında dövülerek seffaf yapraklar haline getirilmesine altın varak denir. Altın varakta 1 defter 25 yapraktan oluşmaktadır.








Altınlar bu yapraklar içerisine yerleştirilmiştir. Çok hafif olduğundan her hangi bir darbe veya ruzgarda altınlar dağılabilir. Ancak son yıllarda kolaylık açısından transfer (kağıda yapışık altın) tekniği ile de defter üretilmektedir. İmitasyon altın ise 16X16 cm ebadında 1000 lik kutulardadır. Yüksek ayar altına göre kalitesiz ve kalın bir malzemedir. Varlık ve kudret işareti olan altın, ilk çaglardan başlayarak kültürler arası sanatlar etkileşimler bizim tarihimizdede yerini almıştır. Osmanlılarda altın güneşi simgelediği eski örneklerden anlaşılmaktadır. Altın varak teknikleri








1) Ezme usulü


Ezme işlemi geniş bir kab ortasına arap zamkı damlatılarak başlar. Önce sağ elimizin beş parmağı zamka dokundurulup altın varak defterin içinden alınarak kabın içine koyulur ve elimizin işaret ile orta parmağımızın ön uç kısımları ile ezilmeye başlanır. Defterdeki yaprak altınlar bittikten sonra en az 1 veya 2 saat saf su eklenerek ezilmeye devam edilir. Altının ezilip ezilmediğini anlamak için 1-2 damla su atılıp akıcılığı kontrol edilir, eğer küçük altın tanecikleri kalmış ise ezmeye bir süre daha devam edilir. Ezme işlemi bittikten sonra altın kab içinde saf su ile yıkanır. Beklemeye alınan altın, ortalama 10-12 saat bekletildikten sonra 2. defa yıkanıp tekrar beklemeye alınır. Dibe çöken altının üzerindeki su kab ani bir hareketle ters çevrilir ve altın kurutulup hazır hale getirilir.








2) Yumurta akı ile yapıştırma


Bu teknik kapalı ortamda dış etkenlerden arındırılmış malzemeler üzerinde uygulanmalıdır. Çünkü yumurta akı hava şartlarından çabuk etkilenerek altın zeminden kolayca ayrılabilir.


3) Killi varak ile yapıştırma


Parlak ve mat yüzeyler için Kullanılan en eski ve en kullanışlı tekniktir. Altının mazgala veya mühre (akik taşı ) ile parlatılıp en iyi sonuç veren yöntemdir. Kil, zeminde hem dolgu hemde parlatılma aşamalarına kolaylık kazandıran malzemedir. 4) Miksiyon ile yapıştırma
Fransadan ithal edilen charbonnel mixon o dorer lefranc adında malzeme kullanılmaktadır. İçerisine kullanılan yüzeylerde zemine nüfus ettiğini görebilmek için kimyasal ham maddeli altın sarısı katılmaktadır.









Ancak bu maddenin mixon içine katılma oranı tesbiti önemlidir.

Aksi taktirde mixonun yapıştırıcı özelliği kaybolabilir. Bu malzemeye alternatif olarak sadece ahşap ve kağıt üzerine iyi netice veren süt kıvamında olan süt mixon kullanılabilir. Ancak kuruma süresi kısa olduğu için hızlı hareket edilerek altın yapıştırılmalıdır. Bütün bu işlemlerden sonra altın üzerine pamuk (avuç içine yuvarlatılmalı ) ile tampon yapılarak zemine altının nufus edilmesi sağlanmaktadır.

Daha sonra sakal fırçası tabir edilen yumuşak uçlu fırça ile hafifçe dairesel hareketlerle temizlik işlemi yapılmalıdır. Eğer altın üzerinde nemlilik var ise pamuk ve fırça temizliği için bir süre kontrol edilerek beklenilmelidir.








Altın Varak Çeşitleri


1) Yeşil altın (18 carat 8X8 cm )
2) Sarı altın (22-23 carat 8X8 cm )
3) Kırmızı altın (23 carat 8X8 cm )
4) Antik kırmızı altın ( 24 carat 8X8 )
5) Beyaz altın
6) İmitasyon altın ( 8 carat 16X16 cm)


Alıntı
@hmet Çevrimdışı   Alıntı Yaparak Cevapla
Eski 06-01-2009, 02:19   #3
@hmet
UZAKLARDAN
Administrator
 
@hmet kullanıcısının avatarı
 
Giriş: Sep 2006
Giriş: Bugün 01:25
Mesaj/Teşekkür et: 10,403/2,893
Uye No:3566

Teşekkür et: 2,893
3,833 Mesajına 6,806 Kere Teşekkür Edlidi
İtibar Gücü: 100@hmet has a reputation beyond repute@hmet has a reputation beyond repute@hmet has a reputation beyond repute@hmet has a reputation beyond repute@hmet has a reputation beyond repute@hmet has a reputation beyond repute@hmet has a reputation beyond repute@hmet has a reputation beyond repute@hmet has a reputation beyond repute@hmet has a reputation beyond repute@hmet has a reputation beyond repute
Varsayılan

Ciltçilik

Ciltçilik, bir kitabı yaprakları dağılmadan ve yıpranmadan korumak, bununla birlikte dış görünümüne de güzellik kazandırmak amacıyla yapılan işlemlerin tümüdür. Olduk­ça eski bir el sanatı olan ciltçilik, tekniğin ilerlemesi, kitap baskı sayısının artmasıyla günümüzde bir sanayi kolu durumuna gelmiş­tir. Baskı sayısı çok olan kitapların makineler aracılığıyla seri olarak ciltlenmesini bir yana bırakırsak, ciltçiliğin bir el sanatı olma özelli­ğini gene de koruduğunu görürüz. Bu arada yalnızca kitapların değil defterlerin de, ayrıca kitap ya da defter benzeri (takvim, fatura, makbuz gibi) pek çok şeyin de ciltlendiğini söylemek yerinde olur.

Ciltleme işleminde çeşitli aşamalar vardır. Buna göre bir kitabın basılmış sayfalarının ciltlenmesinde sırasıyla katlama (kırma), har­man, dikiş, tıraş, sırt yapma, sırta bez geçir­me, kanal açma işlemleri gerçekleştirilir. Ya­pılan cildin tipine ve ciltlenecek kitabın duru­muna göre bu işlemlerin bazıları uygulanma­yabilir ya da daha başka işlemlere gereksinim duyulabilir.

Ciltlemede ilk adım olan kırma, basımı bitmiş olan kâğıt tabakalarının elle ya da özel makinelerle forma (16 sayfa) adı verilen sayfa gruplarına ayrılarak katlanmasıdır. Bütün ba­sılı tabakalar katlandıktan sonra forma küme­leri sayfa ya da forma numaralarının sırasına göre yan yana dizilerek harmanlamaya hazır duruma getirilir. Sırayla her kümeden bir forma alınarak harmanlama işlemi gerçekleş­tirilir. Harmanlama sonunda üst üste, kitap olmaya hazır duruma getirilen forma demeti özel makinelerle kat yerinden dikilir ya da tutkalla yapıştırılır. Kitabın dikişli ya da tutkallı olan bu bölümüne sırt denir. Ardın­dan kitabın yaprak boyutlarının düzgünlüğü­nü sağlamak amacıyla alt, üst ve öndeki serbest yanlar çok keskin özel bir kesme aygıtıyla tıraşlanır (kesilir). Artık kitap kapak geçirilme aşamasına gelmiştir. Dikişli ciltler­de kitabın sırtına bir kâğıt ya da bez yapıştırı­larak sağlamlaştırıldıktan sonra kolay ve ra­hat açılmasını sağlamak için sırt hafif bir kavis verilerek kamburlaştırılır. Dağılmaları engel­lemek amacıyla sırtın alt ve üst kenarlarına ince bir kurdele olan şiraze takılır. Bundan sonra kapak geçirme işlemine sıra gelir. Ha­zırlanmış olan kapak, kitabın ilk ve son sayfalarına yapıştırılarak ciltleme işlemi ta­mamlanır. Ama genellikle ilk ve son sayfalar­dan sonra ön ve arka kapak içlerine yan kâğıdı adı verilen desenli ya da renkli kâğıt yapıştırılarak kitap buralardan tutturulur. Böylece kitabın iç görünümünün güzelliği de sağlanır.

Günümüzde kısa sürede hem daha fazla cilt yapabilmek hem de maliyeti düşürmek ama­cıyla kitapların ciltlenmesi çok basitleştiril­miştir. Artık otomatik makinelerde kırılıp, dikilen kitapların sırtlarına tutkal sürülmekte ve hazırlanmış olan karton kapakların geçiril­mesiyle ciltleme işlemi bitmektedir. Kimi zaman formaların tutturulması için dikiş bile yapılmaz. Kitabın sırtı da tıraşlandıktan sonra sayfalar sırta sürülen tutkalla yapıştırılır ve sırta kavis verilmez; ayrıca şiraze, yan kâğıdı gibi ayrıntılar bulunmaz. Defter ciltlemede ise genel olarak tel dikiş (zımba) kullanılır.

Cilt yönünden bir özellik taşımayan, seri üretim yoluyla ciltlenmiş bir kitap, söz gelişi karton kapaklı ya da cildi yıpranmış bir kitap isteğe göre yeniden ciltlenebilir. Böyle bir ki­tabın ciltlenmesinde doğal olarak katlama (kırma) ve harmanlama aşamaları söz konusu değildir. Bu tür cilt yapanlar günümüzde seri üretim yapan ciltçilerin yanı sıra varlıklarını sürdürmekte ve ciltçiliğin el sanatı olma özel­liğini koruyarak geleneksel açıdan bu sanatı yaşatmaktadırlar.




Dünden Bugüne Ciltçilik



İlkçağlarda papirüs (bir çeşit bitki), deri ya da parşömen (Bergama derisi) üzerine yazılan metinler ağaçtan yapılmış tahta bir çubuğa sarılarak rulo yapılırdı. Bu tahta çubuğun her iki ucuna takılan fildişi ya da maden düğmele­re kitabın adı yazılı bir fiş iliştirilir ve rulolar bir kılıfın içine konularak saklanırdı. Eski Yunan, Mısır ve Roma'da uygulanan bu yöntem yapıtın rahat okunmasını engellediği gibi taşınmasında da zorluklar çıkarıyordu. Daha sonra yapıtların dikdörtgen biçimde kesilen parşömen ya da papirüslere yazılmaya başlanmasıyla ortaya çıkan değişim yeni yol­lara başvurmayı gerektirdi. Yapıtın yazıldığı bu yaprakların, iplikle birbirlerine bağlanarak tahta, kemik ya da fildişinden yapılmış iki kapağın arasına konmasıyla ilk ciltli kitaplar ortaya çıktı. Zamanla kapakta kullanılan sert malzemelerin yerini esnekliğinden ötürü deri aldı. Giderek tümüyle deri kaplı cilt kapakları yapıldığı gibi sırtı ve kapak köşeleri deri, kapaklarıysa kâğıt ya da kumaş olan ciltler de yapılmaya başlandı.
4. yüzyıla kadar cilt kapaklarında hiçbir süs yoktu. Bu yüzyılın başlarında boya ve kabart­mayla bezenen cilt kapakları sonraları mine, altın ve gümüşle de süslenmeye başlandı. 9.-13. yüzyıllar arasında kiliselerde kullanılan dinsel kitapların ciltlenmesine ve cilt kapakla­rının bezenmesine özen gösterildi. O döne­min kitap kapaklan fildişi ve taş oymacılığı­nın, altın ve gümüş işlemeciliğinin ustalıkları­nı sergiler. Cilt kapaklan üzerine altın ve değerli taşlarla dinsel bir konuyu anlatan kabartmalar yapılırdı.

18. yüzyıla gelindiğinde artık son derece gelişmiş ve incelmiş bir zevki yansıtan ciltler yapılabiliyordu. Çoğunlukla kullanılan koyun ve dana derisinin yanında marokenin de (yumuşak keçi derisi) kullanıldığı bu dönemin ciltlerinde yaldız ve ince işlemeler öne çıktı. Bu yıllarda cilt ustası kitap kapağını bezer­ken, yapıtın içeriğini de yansıtmaya çalışıyor­du. Çok zaman alan ve büyük ölçüde el emeğine dayanan bu tür ciltçilikte hem az sayıda cilt yapılabiliyor, hem de cilt pahalıya mal oluyordu. Bu durum ise kitapların çok sayıda okura ulaşması açısından bir engel 19. yüzyılda gerçekleşen teknolojik atılım ciltçilikte seri üretim sorununu gündeme ge­tirdi. Baskı makinelerindeki gelişmeler sonu­cu kısa süre içinde eskisinden daha ucuz ve daha fazla kitap basma olanağı doğdu. Kaçı­nılmaz olarak ciltçilik de kitap üretimindeki bu gelişmeye ayak uydurdu. 19. yüzyılın ortalarına doğru ilk cilt atölyelerinin kurul­masıyla ciltçilik de bir sanayi durumuna geldi. Bu atölyelerde cilt için özel dokunmuş kapak bezlerini bezemede kullanılan presler bulunu­yor, kitabın düzgün kesilmesi (tıraşlama) için özel bıçakları olan basit makinelerden yarar­lanılıyordu. Günümüzde ise basım teknikle­rinde ulaşılan düzey ciltçiliği de etkilemiş, kitap ciltleme işi sayıca büyük boyutlara ulaşan baskılara karşılık verecek duruma gelmiştir. Artık bir uçtan tabaka halinde kâğıtlar cilt makinesine verilmekte, katlama (kırma), dikiş ve yapıştırma işlemleri el değmeden makinece gerçekleştirilerek öte uçtan kapağı geçirilmiş, ciltlenmiş kitap çıkmaktadır.




Türkiye'de Ciltçilik



Önceleri bir emek ve özen ürünü olan yazma­ların korunması amacıyla başlanan ciltçilik İslam dininin benimsenmesinden sonra, din kitaplarına gösterilen saygı ve verilen önemle birlikte bir sanat dalı durumuna geldi. Ana­dolu'ya egemen olan Selçuklular'la birlikte bu topraklarda yaygınlaşan ciltçilik Orta Asya ge­leneklerine bağlıydı. Osmanlılar 15. yüzyılın ikinci yansı ile 16. yüzyıl boyunca ciltçiliğin en özgün örneklerini verdiler. Edirne ve İstanbul cilt sanatının en önemli merkezleriydi.

Türk ciltçiliği batı ciltçiliğinden farklı geliş­meler göstermiştir. Türk ciltçiliğinin en önemli özelliği batıdan çok daha önce deri üzerine metal kalıpla baskı tekniğini geliştir­miş olmasıdır. Türk ciltleme sanatında İslam sanatının önemli etkileri vardır. Bununla bir­likte, Türk ciltçileri Araplar'ın kullandıkları geometrik biçimlerin tersine, Türk çinilerinde ve halılarında da kullanılmış olan "hatayi" ve "rumi" bezemeyi benimsemişlerdir.

Hatayi bezeme, sümbül, lale, karanfil, şakayık gibi çiçeklerin yalınlaştırılmış motifleriyle süsleme sanatıdır.

Rumi bezeme ise, yaprak motifleri­ni andıran kıvrımlar biçiminde yapılan süslemedir.

Türk ciltçiliğinde önemli bir özellik de kitabın sırtında yazı bulunmamasıydı. Şiraze bir süsleme öğesi olarak da kullanılır ve cilt kapaklarının yanı sıra bazı önemli kitaplarda ka­pak içleri de ayrıca süslenirdi. Ayrıca cilt kapağının ağız bölümlerinin yıpranmaması için özel koruyucular eklenirdi. Türk ciltçiliğindeki bu yöntem batıda hiç kullanılmamıştır ve bu yüzden önemli bir farklılık gösterir. Gene batı ciltçiliğinden farklı olarak ciltlen­miş kitaplar için ayrıca koruyucu kutuların yapıldığı da bilinmektedir. Genellikle koyun ya da keçi derisinden yapılan açık kahverengi cilt kapaklarını süslemek için ezilmiş altın kullanılır ve bu altın fırça ile sürülerek işlenirdi.

Bir Kitabın Ciltlenmesi



@hmet Çevrimdışı   Alıntı Yaparak Cevapla
Eski 06-01-2009, 02:21   #4
@hmet
UZAKLARDAN
Administrator
 
@hmet kullanıcısının avatarı
 
Giriş: Sep 2006
Giriş: Bugün 01:25
Mesaj/Teşekkür et: 10,403/2,893
Uye No:3566

Teşekkür et: 2,893
3,833 Mesajına 6,806 Kere Teşekkür Edlidi
İtibar Gücü: 100@hmet has a reputation beyond repute@hmet has a reputation beyond repute@hmet has a reputation beyond repute@hmet has a reputation beyond repute@hmet has a reputation beyond repute@hmet has a reputation beyond repute@hmet has a reputation beyond repute@hmet has a reputation beyond repute@hmet has a reputation beyond repute@hmet has a reputation beyond repute@hmet has a reputation beyond repute
Varsayılan


Geleneğimizin bir parçası olarak ayağımıza giydiğimiz yemeniler ve raflarda bile zorlukla bulabildiğimiz kutnu kumaşları değişen tüketim anlayışımızla birlikte yok olmak üzere.

Anadolu’nun en renkli çarşılarından biridir Gaziantep Çarşısı. Kırmızının, sarının, yeşilin her tonu her yerdedir. Alev alev baharatlar, parıltılı bakırlar, mavi mor kırmızı kutnular ve kan kırmızı yemeniler... Bunlara bir de geleneksel Antep evlerinin renkli kapıları, üzerine resimler yapılmış duvarları, yaşama alanına dönüşmüş avluları eklenince sokaklar sahiden cümbüş halini alır. Renklere tutkun biriyseniz kimseler koparamaz oradan sizi.



Çarşının girişinde metallerin parlaklığı alır gözünüzü. Kalaylı, kalaysız bakırlar işlenir yaşlı ama usta ellerde. Dükkânların vitrinlerini süsler kaplar, kacaklar, fenerler, semaverler. Bir evin süsü olup sedef kutuların yanında yerlerini almayı beklerler. Baharatçılar çarşısında ipe dizili kurutulmuş patlıcan ve biberler görürsünüz. Çuvallar içinde iştah kabartan görüntüsüyle kırmızı biberlerin, sarı safranların, yeşil kekiklerin kokusu başınızı döndürür.

Baharatçıları geçip yol boyunca aşağılara doğru uzanınca ileride sağda iki dükkân dikkatinizi çeker. İpe dizilmiş salkım salkım yemeniler kurutulmuş patlıcan biberlere nispet yapar gibi asılır vitrinlere. Gaziantep’te yakın zamana kadar iki komşu, iki yemeni ustası yan yana işletmişler yemeni dükkânlarını. Şimdi iki dükkânın ustası da tek.



‘Büyük İskender’ Filminin Çizmeleri Buradan

Bu kentte ‘yemeni’ adını ilk duyduğumda renk renk, desen desen, kenarı oyalı yemenileri bulacağımı düşünürken, tabanı manda, yüzü keçi derisinden yapılan bir çeşit ayakkabı ile karşılaşınca çok şaşırmıştım. Yemenici Hayri Usta’nın dükkânında dört nesildir sürdürülüyor bu meslek. Zamanınız olursa mutlaka oturup dinleyin ustaların yaşadıklarını, sıkıntılarını, sevinçlerini Hayri Usta’nın oğlu Orhan Çakıroğlu’nun dilinden. Başka işlerle uğraşırken bakmışlar ki dede mesleği yok olup gidiyor, sahip çıkmışlar. İslam kültürünün bir parçası olan yemeni 600 yıldır bu bölgede varlığını sürdürüyormuş. Her yöreye göre değişik modelleri ve isimleri de varmış. Çevre illerde Kilis, Kahramanmaraş, Elazığ’da da yapılıyormuş yemeniler, ama ne yazık ki oradakilerin kaderi de Gaziantep’tekilerden pek farklı değil.



İşlenmiş ve tabaklanmış olarak gelen deriler ayakkabı numaralarına göre hazırlanmış kalıplarla kesiliyor. Deri parçaları ıslatılarak yumuşatılıyor. Daha sonra balmumuyla mumlanmış pamuk ipliği kullanılarak dikiliyor. Yumuşayan deri kolayca şekil alıyor. Eskiden derinin yalnızca doğal rengi kullanılırken sonraları siyah ve kırmızı renkler eklenmiş. Şimdiyse turuncusundan kahvesine, mavisinden yeşiline her renk yemeni üretiliyor. Kiminin terlik gibi arkası açık, kimi ayakkabı şeklinde... Çizmesi bile yapılıyor ki onlar da Hollywood’un film setlerine gönderiliyor. Örneğin ‘Büyük İskender’ filminde kullanılan deri çizmeler, buradan gönderilmiş.

Bu dükkânın emektarı İsmail Usta’yı da hep taburesinde oturmuş çalışırken bulabilirsiniz. Hiç konuşmadan önüne yığdığı parçaları birbirine eklerken, bir günde ancak on çift yemeni dikebiliyor. Bu sayı sizi hiç de şaşırtmasın. 38-39 numara bir yemeniye yaklaşık 120 ilmek atılıyor. İsmail Usta şaşmaz bir ritimle kollarını açıp indiriyor, ipleri gerip sıkıştırıyor. Attığı her ilmeğin, yok olmak üzere olan bu sanatın kayıp gitmesini engellemek için atılmış bir düğüm olmasını diliyorum.



Sarayların Kumaşı: Kutnu

Yemenilerin kırmızısı, mavisi, turuncusu derken üzeri kutnu dokumalı olanları dikkatimi çekiyor. Kapalıçarşı’ya girdiniz mi en çok dikkatinizi çekecek şeylerden biridir kutnu kumaşından yapılmış terlikler.

Göz nurunu 69 yıldır rengârenk ipliklere, dokumalara aktaran kutnucu Cevdet Usta’nın tek göz dükkânından içeri girmemi anlatıyorum arkadaşı İsmail Usta’ya. Raflarda top top sarılmış iplikler, sıra sıra dokumalar vardı. Tezgahta üst üste yığılmış kutnuların kimi çizgili, kiminin üzeri desenliydi. Kumaşları açıp sarınmıştım onlara. Cevdet Usta halime bakıp gülmüş, “İplik iplik dokunur onlar, düğüm düğüm...” demişti.



16. yüzyıldan beri Gaziantep’te dokunan kutnu kumaşları en çok padişahların kullanımına sunulurdu. Kutnu dokumasından yapılan kaftanlar padişahların en önemli giysileriydi. Sonrasında ise Anadolu’daki yerel şık giysiler hep kutnu dokumasıyla yapılmıştı. Osmanlı İmparatorluğu’nun sınırlarını aşarak tacirlerin ellerinde Avrupa ve Amerika’ya kadar gitmişti kutnu dokuması.

Hammaddesi ipek olan ipliklerin hazırlandığı atölye eski bir hanın üst katında yer alıyor. Odanın neredeyse tamamını kaplayan kocaman bir kasnak, yerde de bobin bobin iplikler… Günümüzde çoğunlukla suni ipek ve içine atılan pamuktan hazırlanan iplikler İhsan Usta’nın ellerinden geçerek dolap denilen kasnağa sarılıyor. 104 adet ip birleşip yedi kez dönüyor kasnağın her sırasını. Daha sonra kasnaktan çıkarılan iplikler top haline getiriliyor ve kök boyalarla renklendikten sonra kopmamaları için mezekçilere gönderilerek düzeltilmesi yapılıyor. Son aşamada iplikler tarağa çekiliyor.



Bu kez bir başka hanın bir başka odasında iki tarak ustası İhsan Eren ve İsmet Bey’i görüyoruz. En az elli yıldır önlerine gelen iplikleri tarağa çekiyorlar. Renge ve desene göre ayarlanıyor taraklar. Sonra tezgâha çekilip mekikler atılmaya, kutnular ilmek ilmek dokunmaya başlıyor. Dokunan kumaşlar öncelikle İstanbul’da Kapalıçarşı’ya ve sonra da Anadolu’nun bazı kumaşçı dükkânlarına gönderiliyor.

Çoğunlukla enine yollu ve renkli olarak dokunan kutnuların az da olsa çiçek desenlileri de var. “Biz ona mecidiye kutnu deriz” diye ekliyor İhsan Usta. Sultan, Mecidiye, Hindiye, Kemha, Darıca, Zincirli, Sedefli ve çiçekli, kutnu kumaşın çeşitleri... Çiçek çiçek, çizgi çizgi kutnular ütülenip raflara kaldırılıyor. Biz biliyoruz ki ne kadar talep olursa o kadar yaşayacak bu dokumalar. Yitip giden el sanatlarının arasına ne yemeniciliği ne de kutnu dokumacılığını eklemek istemiyor ustaları. Var güçleriyle çalışıyorlar yeniden canlanmayı umarak.
@hmet Çevrimdışı   Alıntı Yaparak Cevapla
Eski 06-01-2009, 02:22   #5
@hmet
UZAKLARDAN
Administrator
 
@hmet kullanıcısının avatarı
 
Giriş: Sep 2006
Giriş: Bugün 01:25
Mesaj/Teşekkür et: 10,403/2,893
Uye No:3566

Teşekkür et: 2,893
3,833 Mesajına 6,806 Kere Teşekkür Edlidi
İtibar Gücü: 100@hmet has a reputation beyond repute@hmet has a reputation beyond repute@hmet has a reputation beyond repute@hmet has a reputation beyond repute@hmet has a reputation beyond repute@hmet has a reputation beyond repute@hmet has a reputation beyond repute@hmet has a reputation beyond repute@hmet has a reputation beyond repute@hmet has a reputation beyond repute@hmet has a reputation beyond repute
Varsayılan

Ebru.







@hmet Çevrimdışı   Alıntı Yaparak Cevapla
Eski 06-01-2009, 02:24   #6
@hmet
UZAKLARDAN
Administrator
 
@hmet kullanıcısının avatarı
 
Giriş: Sep 2006
Giriş: Bugün 01:25
Mesaj/Teşekkür et: 10,403/2,893
Uye No:3566

Teşekkür et: 2,893
3,833 Mesajına 6,806 Kere Teşekkür Edlidi
İtibar Gücü: 100@hmet has a reputation beyond repute@hmet has a reputation beyond repute@hmet has a reputation beyond repute@hmet has a reputation beyond repute@hmet has a reputation beyond repute@hmet has a reputation beyond repute@hmet has a reputation beyond repute@hmet has a reputation beyond repute@hmet has a reputation beyond repute@hmet has a reputation beyond repute@hmet has a reputation beyond repute
Varsayılan


Ebru Sanatı Nedir? Birbiri içine geçmiş, ancak karışmamış, bakışla ayırdedilebilecek biçimde duran renk ve şekillere "EBRU" denir. Sanat olarak EBRU, su üzerine serpiştirilen sıvı boyanın rasgele bezendiği şekillerin ve bu şekillere müdahele edilmesiyle meydana gelen figürlerin kağıda aktarılarak sergilenmesidir. Ebru sanatının bir özelliği de geleneksel Türk el sanatlarından olmasıdır.

Birçok eski eserde süsleme amacıyla kullanılan ebru, günümüzde daha çok çerçevelenip duvar süsü olarak kullanılmaktadır. Ayrıca, ebru yapmak insan ruhunu ferahlatan ve pozitif düşünceye yönlendiren bir eylem olduğu için, günümüzün stres dolu dünyasında, hergün daha fazla insanımız ebruya ilgi duymaktadır.

Ebru, geleneksel el sanatlarımızdan olmasına rağmen yakın zamana kadar unutulma tehlikesi ile karşı karşıyaydı. Dünya çapında çeşitli milletler tarafından sahiplenmeye başlanmış, bazı ülkelerde ebru yapımı sırasında kullanılan malzemeleri üreten firmalar boy göstermişti. Ebru sanatında son devrin piri merhum Mustafa Düzgünman gerek yetiştirdiği öğrencilerle gerek bu sanata kazandırdığı anlayışla manevi hazinelerimizden ebru sanatının yaşatılmasında büyük rol oynamıştır.

Ebru yapımına başlamadan önce tekne kitreli su ile doldurulur.


Ebru teknesi basitçe alüminyum bir baklava tepsisi gibidir. Kitre ise bir bitkinin öz sıvısı olup baharatçılarda (attarlarda) satılır. Sinme bir avuç veya tepeleme iki çoba kaşığı kitre iki litre kadar su içinde 2, 3 veya 4 gün bekletilerek kitrenin su içinde iyice şişmesi sağlanır. Şişen kitre su içinde el ile yoğurularak suya yedirilir. Kitreli su boza kıvamında veya az seyreği olmalıdır. Hazırlanan sıvı ince bir tülbent ile süzülerek temizlenir. Son haliyle tekneye yavaşça (köpürtmeden) boşaltılır.

Ebru yapımında toprak boya kullanılır.

Değişik renklerde toprak boyalar ayrı ayrı iki cam yüzey (veya seramik, krom) arasında iyice ezilir. Ezilme esnasında hafif su katılır. Elde edilen çamur kıvamındaki boyaya sığır ödü katılarak 15 gün veya bir ay kadar bekletilir. Boyanın öd asidiyle pişmesi sağlanır. Beklemeden sonra mamül sulandırılarak kullanılır. Boya açılmıyorsa öd katılır. Rengi açmak için boya sulandırılır.

Bir ebru bir defa yapılabilir.




Hazırlanan boyalar fırça veya metal çubuk yardımıyla daha önce hazırlanmış olan kitreli suyun üst yüzeyine damlatılır. Bir desen veya figür yapılacaksa yine metal çubuk, tarak v.b. aletler ile şekillendirilir. Boyaların açılmasını ve şekillerin yuvarlaklığını kesin olarak belirleyemeyiz. Ancak fikir sahibi oluruz. Yaptığımız ebrunun tam olarak nasıl olacağını değil neye benzeyeceğini bilebiliriz. Bu yüzden iki defa aynı ebruyu yapmak imkansızdır. Her ebru, yapıldığı anın imzasını taşır adeta...

Kağıt tekneye serilir, iş tamamlanır.

Kağıt düzgünce tekne yüzeyine bırakılır, boyanın kağıda işlemesi sağlanır. Kağıt temiz ve rüzgarsız bir ortamda kurumaya bırakılır.

Ebru Sanatı Tarihi; Ebru sanatının ilk kez ne zaman ve nerede yapıldığı tam olarak bilinememektedir. Tarihi ve kimin tarafından yapıldığı belli olmayan bazı eserler vardır.Bugün kayıtlardaki en eski ebru 1595 yılına aittir. Şebek Mehmed Efendi imzasını taşır. Ancak, bir sanatın gelişmesi ve kabul görmesi için yüzlerce yıl geçmesi gerektiğini ve kayıtlarda da detaylı bir arama yapılmadığını düşünürsek bu sanatın çok daha eskilere dayanan bir geçmişi olduğunu kabul etmemiz gerekir.

Ayrıca, ebru kelimesinin Farsça'daki EBRİ kökünden geldiğini iddia edenler olsa da, bu kelimenin kullanılmasından yıllar öncesinde, Türkistan'da EBRE kelimesinin çok yakın anlamda kullanıldığı bilinmektedir. Yani kelimenin Farsça'ya zamanın Türkçe'sinden geçmiş olma olasılığı yüksektir. Osmanlı'nın son devirlerinde yaşamış olan Üsküdarlı Şeyh Sadık Efendi, Ebru Sanatı'nın inceliklerini öğrenmek için Buhara'ya gitmiştir. Bu da, Ebru Sanatı'nın Orta Asya kökenli olduğuna dair güçlü bir kanıttır.

Ebru Sanatı'nın günümüze ulaşmasında, Üsküdarlı Şeyh Sadık'ın büyük payı vardır. Onun devamında, Hezarfen Edhem Efendi, Necmeddin Okyay ve Mustafa Düzgünman, bir yandan sanattaki geleneği korumuş, aynı zamanda da ebru çeşitlerini tanzim ederek Ebru'yu güçlü bir sanat haline getirmişlerdir.

Ebru Sanatı ile ilgili yazılmış ilk eser, Tertib-i Risale-i Ebri adını taşır ve 1608 tarihlidir. Basitçe ebru yapımından ve ebru sanatçılığından bahseder.

Osmanlı'da ise Şebek Mehmed Efendi'den sonraki en önemli Ebru Sanatçısı, Hatip Ebrusu'na da adını veren İstanbullu Hatip Mehmed Efendi'dir.Aynı zamanda hattat olan sanatçı, Ayasofya Camii'nde hatiplik yapmış ve 1773 yılında vefat etmiştir.


Geleneksel Türk Ebru sanatında kullanılan malzemeler

Kâğıt : Emici özelliği fazla ve mat olanları tercih edilir. Genellikle birinci hamur kâğıt kullanılır.
Kitre : Kitre, Anadolu’da yetişen, geven türü dikenli bitkilerden elde edilen, yapışma özelliği az olan bir zamk çeşididir. Suyla birlikte karıştırılarak uygun kıvam elde edilir. İpek kitresi ise, toz halinde hazır olarak satılmaktadır. Piyasada aktarlarda bulunabilen kitrenin plaka halinde, beyaz ve topraksız olanları tercih edilmelidir.
Tekne : Ebru yapımında tekne dediğimiz, içine kitre konan kaplar kullanılır.
Fırça : Fırçanın sapı için, esnek olduğundan dolayı gül dalı kullanılır. Kıllar ise, at kuyruğundan elde edilir.
Boyalar: Ebru yapımında genellikle oksit kırmızı, oksit sarı, oksit siyah, lahur çiviti kullanılır. Diğer renkler de bunların karışımından elde edilir. Güzel bir ebru için renkleri uyumlu kullanmak önemlidir. Bu nedenle koyu renklerden başlanarak renkler kullanılır. Tabandaki siyah boya, üzerindeki boyaları canlı ve aktif gösterir. Aralardaki beyazlar da renklere hareket getirir.
Öd : Renklerin kitre üzerinde kalmasını sağlar. Boyanın içine atılarak kullanılır. İpek boyalar için kullanılmaz.
Biz : Büyük, kalınca iğne olup, ebruya şekil vermekte kullanılır.
Ebru Çeşitleri;

Battal Ebru : Boyaların koyu renkten başlanarak, açık renge doğru fırça yardımıyla Kitreli su üzerine serpilmesiyle elde edilir. Boyalar daha sonra kağıda geçirilir. Basit bir ebru çeşidi gibi görünmekle birlikte, boyaların yüzeyde eşit miktarda ve büyüklükte dağılmasını sağlamak, özellikle ebru yapmaya yeni başlayanlar için pek de kolay olmamaktadır. Diğer ebru çeşitlerine geçebilmek için önce Battal Ebruyu doğru yapmak gerekir.
Gel-Git Ebrusu : Battal Ebru yapıldıktan sonra ince bir çubuk yardımıyla üzerine paralel çizgiler çekilerek oluşturulur.
Şal Ebrusu : Gel-Git Ebrusu yapıldıktan sonra yine ince bir çubuk yardımıyla enine üç adet, boyuna da iki adet ( S ) harfi, bunların aralarına da istenildiği gibi kavisler çizilerek hazırlanır.
Somaki (Mermer)Ebrusu: Gel-Git veya şal Ebrusu üzerine fırça yardımıyla Battal Ebru yapılarak elde edilir.
Taraklı Ebru : Ebru teknesinin eninden 5 mm. küçük tahtalarla, belli aralıklarla dizilmiş toplu iğne, tel veya ince çivi ile hazırlanan taraklar kullanılarak yapılır. Önce Gel-Git Ebrusu oluşturulur, daha sonra Gel-Git enine hazırlandıysa boyuna, boyuna hazırlandıysa enine tarak yardımıyla tarama yapılır. Eğer istenirse üzerine enine veya boyuna " S " harfleri çizilerek taraklı şal ebrusu oluşturulur.
Hafif Ebru : Üzerine daha sonra yazı yazmak için oluşturulan, renkleri
soluk ve cansız ebrulardır. Burada yazı ön plana çıkar. Hazırlanan kitreye su ilave etmek ve boyalara da damlalık yardımıyla öd ve su, ilave edilerek oluşturulan malzemeyle yapılır.
Akkase Ebru : Arap zamkı kullanılarak hafif Ebrunun bazı kısımları kapatılır. Sonra daha koyu bir ebru yapılır. Arap zamkı sürülen yerler ikinci boyaları almazlar, boş kalan bu yerlere daha sonra yazı veya Tezhip yapılabilir.
Kumlu-Kılçıklı Ebru : Tekne iyice kullanıldıktan sonra dibinde kalan kitreden bu çeşit ebru yapılır. Kitrenin kirlenmesiyle oluşan mukavemet ve boyadaki su oranının az olmasıyla, teknede boyaların çatlaklar oluşturmasıyla elde edilir.
Yazılı Ebru : Arap zamkıyla yazılan yazıların olduğu kısım boya almaz ve o bölüm boş kalır. Yazılı Ebruyu hem Hat hem de Ebru sanatı ile uğraşan sanatçılar yapmışlardır.
Hatip Ebrusu : Zemine Battal Ebru yapılır, sonra Hatip Ebrusunda kullanılacak renkler seçilir. Tekneye boyuna ve enine dört-beş adet eşit aralıklarla boya damlatılır, içlerine diğer renkler de aynı şekilde damlatılır. Burada boyaların çaplarının eşit olmasına dikkat etmek gerekir. Daha sonra üzerlerine çubuk yardımıyla şekil verilir.
Çiçekli Ebrular : Zemine Battal Ebrusu yapılıp üzerine çubuklar yardımıyla lale, gelincik, karanfil, papatya gibi çiçekler yapılarak hazırlanır.
@hmet Çevrimdışı   Alıntı Yaparak Cevapla
Eski 06-01-2009, 02:25   #7
@hmet
UZAKLARDAN
Administrator
 
@hmet kullanıcısının avatarı
 
Giriş: Sep 2006
Giriş: Bugün 01:25
Mesaj/Teşekkür et: 10,403/2,893
Uye No:3566

Teşekkür et: 2,893
3,833 Mesajına 6,806 Kere Teşekkür Edlidi
İtibar Gücü: 100@hmet has a reputation beyond repute@hmet has a reputation beyond repute@hmet has a reputation beyond repute@hmet has a reputation beyond repute@hmet has a reputation beyond repute@hmet has a reputation beyond repute@hmet has a reputation beyond repute@hmet has a reputation beyond repute@hmet has a reputation beyond repute@hmet has a reputation beyond repute@hmet has a reputation beyond repute
Varsayılan

Seramik.


kulplu mumluk
[LinkLeri Görmek İçin Lütfen Üye oLunuz Üye oLmak için tıkLayın]
laleli aydınlatma
[LinkLeri Görmek İçin Lütfen Üye oLunuz Üye oLmak için tıkLayın]
laleli mumluk
[LinkLeri Görmek İçin Lütfen Üye oLunuz Üye oLmak için tıkLayın]
oval laleli aydınlatma
[LinkLeri Görmek İçin Lütfen Üye oLunuz Üye oLmak için tıkLayın]
oval mumluk2
[LinkLeri Görmek İçin Lütfen Üye oLunuz Üye oLmak için tıkLayın]
seramik notluk
[LinkLeri Görmek İçin Lütfen Üye oLunuz Üye oLmak için tıkLayın]
seramik notluk2
[LinkLeri Görmek İçin Lütfen Üye oLunuz Üye oLmak için tıkLayın]
yuvarlak laleli aydınlatma
@hmet Çevrimdışı   Alıntı Yaparak Cevapla
Eski 06-01-2009, 02:29   #8
@hmet
UZAKLARDAN
Administrator
 
@hmet kullanıcısının avatarı
 
Giriş: Sep 2006
Giriş: Bugün 01:25
Mesaj/Teşekkür et: 10,403/2,893
Uye No:3566

Teşekkür et: 2,893
3,833 Mesajına 6,806 Kere Teşekkür Edlidi
İtibar Gücü: 100@hmet has a reputation beyond repute@hmet has a reputation beyond repute@hmet has a reputation beyond repute@hmet has a reputation beyond repute@hmet has a reputation beyond repute@hmet has a reputation beyond repute@hmet has a reputation beyond repute@hmet has a reputation beyond repute@hmet has a reputation beyond repute@hmet has a reputation beyond repute@hmet has a reputation beyond repute
Varsayılan

Gümüshane El sanatlari.


Zilli Kilim:Kelkit İlçemizde üretilmekte olan zilli kilimlerin tarihi Orta Asya ya dayanmaktadır.Kilimler günümüzde tek parça halinde çok büyük ebatta üretilmelerine rağmen seccade tipleri de çok nadir örneklerdendir. Zilli Kilim dokumacılığı heybe, yastık, yolluk, duvar süsleri, nazarlık, isimlik, seccade olarak üretilmektedir. Eskiden çuval olarak dokunan zilli kilim motifleri günümüzde bile sanat değeri taşımaktadır.

Dokumada genellikle koyu renkler tercih edilmektedir. Zemin renkleri kırmızı, bordo, siyah, lacivert, yeşil, sarı kullanılmakta, bütün renklerde kök boya ve indiga kullanılmaktadır. Naturel ve pastel renkler isteğe göre kullanılmakta, kimyasal boya kullanılmamaktadır. Dokumada kullanılan ipler yapağı olup, değerli oluşundan sesli anlamında "zilli" ismi verilmiştir. Yöresel bir isimdir. Zilli kilim dokumasında kullanılan ipler el eğirmesidir. Dokumalar tek taraflı, tek yüz kullanılır. Kilim motifleri kabartmalıdır. Boya olarak kullanılan bitki ve kökler doğal bitkilerden elde edilmektedir. İlçede dokunan zilli kilimlere özgü yöresel motifler; aynalı perler, permalar, yaslamalar, eğri zincir, tırmık dişleri, boncuklu gözler, küçük perler, küçük erdumeler, kıvrımlar, tavşan tabanı, koç boynuzu, kurbağacık zincir. Zilli kilimin hammadde kaynaklarından üretimine kadar gerekli bütün unsurların Kelkit ilçemiz yöresinde mevcut olması teknolojik gelişmeye kolayca adapte edilebilmesi, üretilen kilimlerin ve bağlı ürünlerinin pazarlanmasında sorun olmaması, Kelkit ve yöresine önemli miktarda ekonomik katkı sağlamaktadır.


Ala Kilim : Şiran ilçemizin bütün köylerinde el tezgahlarında dokuan ala kilim yöremiz el sanatları içinde önemli bir yere sahiptir. Ala kilimi iğmeleri keçi kılından, örgüsü yünden, tabii kök ile boyanmış yün ipliklerden olup, çeşitli model ve motiflerden, ağaç tezgahlardan genel olarak 1.5x3 ve 3x4 ebatlarında dokunmaktadır.




İpek Halı : İpek Halı, Kürtün İlçemizde üretilmektedir.İpek halı dokumacılığı ,1980 yılından sonra İzmit ve çevresinde oturan yöremiz insanları tarafından İlçemizde oturan Vatandaşlarımıza öğretilmesi yoluyla başlamış olup, ilerleyen zamanlarda İlçe Halk Eğitim Merkezi Müdürlüğünün açtığı kurslarda daha yaygın hale gelmiştir.

Yörede İpek halı dokumacılığı hemen,hemen her evde yapılabilmektedir.İpek halı dokumacılığı için halı tezgahı, makas,kirkit gibi araçlar gereklidir. .60x120 cm’lik bir halı için 4 kg. ipek ipi kullanılmaktadır.Bir halı iki kişi tarafından iki ayda dokunabilmektedir.




Gudu: Gümüşhane'de hem bir yemek çeşidi hemde bu yemeğin pişirildiği kaba adını veren güveç halk arasında gudu ya da gudi olarak bilinir. Özellikle Ramazan aylarında gittiğiniz her yerde bir güveç muhabbeti vardır. Fakir zengin her aile Ramazan boyunca mutlaka bir iftarda güveç yapmaya çalışır. Misafirler güveçle ağırlanır. Gümüşhane'nin önemli bir kültür ögesi olarak gördüğümüz güveci bu sayfamızda ayrıntılı bir şekilde tanıtmaya çalışacağız. Özellikle yemek kabı veya araç olarak kullanılan güveci tanıyalım: Genel olarak güveç adı altında su testisi, küp, kırıs, gudu, kıylı ve çanak çeşitleri vardır. Merkeze bağlı dölek köyünde yapılmaktadır.


Anadolu'da genellikle bayanların dokuma işlerinde daha becerikli olduğu, bunun dışındaki ağaç, taş ve toprak işlemeciliğinde ise erkeklerin ustalığının ön plana çıktığını görmekteyiz. İlginçtir ki Dölek Köyünde bu işi ustaca yapan bayanlardır. Bu sanat anadan kıza devam ediyor. Hatta eski yıllarda dölekten dışarıya başka köylere kız verilmediği söyleniyor. Böylece bu sanat kuşaktan kuşağa günümüze kadar devam ettirilmiş. Bugün güveç ustası 30-40 bayan ustalılarını devam ettiriyorlar. Güveç kısaca topraktan yapılan pişmiş kapları ifade ediyor, ancak bir sanat ve har sanatta olduğu gibi güvecinde incelikleri var. Öncelikle her topraktan güveç olmuyor.
Dölek Köyünün dışında kıraç tarlaların toprağı güveç yapmaya en uygun yapıya sahiptir. 1-2 km. köyün dışından alınan topraklar taşları ayıklanıp, daha sonra su katılarak çiğneniyor. Kıvamına gelen çamurdan tamamen ilkel yöntemlerle güveç yapımına geçilir. Çamur gurufa denilen tahtanın üzerinde elde işlenerek şekil verilir. Düzgün şekil vermek için tarak kullanılır. Granzı denilen parça ile ağzına şekil verilen güveç, gogoç denilen parlak taş ile ıslatılıp düzlenir. Fırınlamaya hazır hale gelir. Fırınlama tezek ve odun ateşiyle ısıtılan tandırda yapıldıktan donra pişen güveçlerin yemek yapılacak hale gelmesi için zillenmesi gerekir. Zilleme sütle ya da ayranla güvecin pişirilmesi olayıdır ki, bu yapılmazsa güveç dayanıklı olmaz. Bu şekilde hazırlanan güveçler satışa hazırdır. Gümüşhane, özellikle Dölek Köyü için önemli bir ekonomik kaynak olması gereken güveç imalatı şu an pazarlama açısından yeterli değildir. Kooperatif ve şirketleşme yolu ile daha verimli bir şekilde köyün ve köylünün kalkınmasını sağlayacağını düşünüyoruz.
Gümüşhane’de hem bir yemek çeşidi hem de bu yemeğin pişirildiği kaba adını veren güveç halk arasında gudu yada gudi olarak bilinir.

Özellikle ramazan aylarında her yerde bir güveç muhabbeti vardır. Fakir, zengin her aile ramazan boyunca mutlaka bir iftarı güveçle yapmaya çalışır. Misafirler güveçle ağırlanır. Gudu ilimiz merkez dölek köyünde üretilmektedir. Ustaları bayanlardır. Bu sanat anadan kıza devam eder. Güveç kısaca topraktan yapılan pişmiş kaplar ifade eder.





Kürtün İlçesi Geleneksel El Sanatları: İlçenin büyük bir alanının Ormanlarla kaplı olması nedeniyle yöre insanının el sanatlarına yatkınlığı ağaç işlemeciliğini gündeme getirmiştir.İlçede Ağaç işlemeciliğinin yanında demir İşleri, Örgü işleri ve sarı işlerde yapılmaktadır. Üretilen bu eşyalar turistik bölgelerde, yayla şenliklerinde ve yöre pazarlarında doğrudan tüketiciye sunulmaktadır.
@hmet Çevrimdışı   Alıntı Yaparak Cevapla
Eski 06-01-2009, 02:33   #9
@hmet
UZAKLARDAN
Administrator
 
@hmet kullanıcısının avatarı
 
Giriş: Sep 2006
Giriş: Bugün 01:25
Mesaj/Teşekkür et: 10,403/2,893
Uye No:3566

Teşekkür et: 2,893
3,833 Mesajına 6,806 Kere Teşekkür Edlidi
İtibar Gücü: 100@hmet has a reputation beyond repute@hmet has a reputation beyond repute@hmet has a reputation beyond repute@hmet has a reputation beyond repute@hmet has a reputation beyond repute@hmet has a reputation beyond repute@hmet has a reputation beyond repute@hmet has a reputation beyond repute@hmet has a reputation beyond repute@hmet has a reputation beyond repute@hmet has a reputation beyond repute
Varsayılan

Yaprak sanati



















@hmet Çevrimdışı   Alıntı Yaparak Cevapla
Eski 06-01-2009, 02:33   #10
@hmet
UZAKLARDAN
Administrator
 
@hmet kullanıcısının avatarı
 
Giriş: Sep 2006
Giriş: Bugün 01:25
Mesaj/Teşekkür et: 10,403/2,893
Uye No:3566

Teşekkür et: 2,893
3,833 Mesajına 6,806 Kere Teşekkür Edlidi
İtibar Gücü: 100@hmet has a reputation beyond repute@hmet has a reputation beyond repute@hmet has a reputation beyond repute@hmet has a reputation beyond repute@hmet has a reputation beyond repute@hmet has a reputation beyond repute@hmet has a reputation beyond repute@hmet has a reputation beyond repute@hmet has a reputation beyond repute@hmet has a reputation beyond repute@hmet has a reputation beyond repute
Varsayılan

Ağaç Oyma Sanatı

Ağaç oymacılığı ilk zamanlarda estetik ve zevkten ziyade ihtiyaçları karşılamak amacı ile yapılmıştır. Daha sonraları ise ağaç oymacılığı estetik değeri ön plana çıkarılarak uygulanmaya başlanmıştır ve uygulandığı mobilyalarda hem estetik açıdan zenginliğini artırmış hem de fiyat olarak değerini artırmıştır. Fakat günümüzde oyma işleminin fazla zaman alması, sosyo-kültürel farklar ve temizlik gibi nedenlerden dolayı mobilyaya bir canlılık, beğeni ve estetik kazandırmak için küçük motifler halinde mobilya yüzeylerinde uygulanmaktadır.

Anadolu' da oymacılık sanatında en gelişmiş illerimizden birisi olan Kahramanmaraş' ta ceviz ağacından yapılan oymalı çeyiz sandıkları, camekanlar, mücevher kutuları vb. gibi mobilayalarda çok estetik oymalar yapılmaktadır.






AĞAÇ OYMACILIĞININ TANIMI VE UYGULAMA ŞEKİLLERİ;

Oyma; ağaç malzeme üzerine çizilen bir şekli özel olarak hazırlamış olan kesici aletlerle gereksiz yerlerini çıkardıktan sonra şekillendirme sanatıdır. Oyma işini tekniğine uygun bir şekilde icra eden kişilere oymacı denir. Oyma çeşitli şekillerde yapılır:

1. Ağaç İşlerinde Oyma Şekilleri

a. Yüksek yüzey oymacılığı (Çok derinlikli)

Alçak yüzey oymacılığı çalışmalarının daha derin ve hareketli tarzıdır. İşlenen motifler daha canlı olarak işlenir. Alçak yüzey oymasından belirgin bir farkı da derinlikte meydana gelen kabartma daha güç bir işlemdir.

b. Doğal şekil oymacılığı

En güç ağaç oyma tekniğidir. Tabii şekil oyması yapabilmek için yeterli miktarda anatomi ve biyoloji bilgisine sahip olmak şarttır. İşlenecek konu doğadaki şekline uygun karakter ve canlılıkta olmalıdır. Bu tür oyma işlemleri üç boyutlu olarak da tarif edilir.

c. Kesme (Dekupe) oymacılığı

Belirli kalınlıktaki parça üzerine çizilen bir süslemenin kıl testeresi, fare kuyruğu testere veya dekupaj testeresi ile boşaltılarak yapılır. Kullanım yeri olarak sandelye arka kısımları gösterilebilir.

2. Oyma Sanatının Türkiye' deki Tarihi Gelişimi

Orta Asya' da Türklerin İslamiyet' ten önce yaptıkları birçok oyma ve heykel gibi eserlere rastlanmaktadır. İslamiyet' ten sonra put sayılan heykellerin yasak edilmesi dolayısıyla heykel sanatı terkedilmiş ve bunun yerine oyma sanatı geçmiştir. Bu sanat Türkmenistan' da uzun yıllar kalıcı olmuş ve oradan selçuklulara geçerek mimari eserlerde büyük bir tezyinat vasıtası olmuştur. Anadolu' ya gelen Selçuklular tüm mimari eserlerin tezyini için bina cephelerini, kapı-pencere kanatlarını sıvama denecek kadar oymalar ile süslemişlerdir.

Selçuklulardan Osmanlılara geçen bu sanat daha da yerleşerek, büyük ehemmiyet kazanmış fakat Selçuklular gibi değil de sadece belli başlıca göz alıcı yerlerde kullanmışlardır. Selçuklulardan daha mutaassıp ve dindar olan Osmanlılar ise hayvan şekilleri yapmaktan katiyetle sakınmış ancak, oyma sanatı ile özdeşleşmiş ve bu sahada taktire şayan eserler meydana getirmişlerdir. Mimberler, rahleler, tavanlar, kapılar, pencereler, oyma bezemeleri, mezar taşları, çeşmeler, gelinlik sandıkları, gömme dolap kapıları, lamba iskemleleri, mücevher kutuları, kral tahtları, ahşap beşikler, sofra altlıkları vb. Osmanlı oyma sanatının belli başlı örneklerindendir.

Günümüzde de bu sanat küçük değişikliklere uğramakla birlikte hayatımızı süslemeye devam eden bu ata yadigarı sanat yeni girişimciler eli ile gelecek nesillere aktarılmaktadır.

@hmet Çevrimdışı   Alıntı Yaparak Cevapla
Yanıtla


Şu an bu konuyu görüntüleyen kullanıcı sayısı: 1 (0 üye ve 1 misafir)
 
Konu Araçları

Gönderme Kuralları
You may not post new threads
You may not post replies
You may not post attachments
You may not edit your posts

BB code is Açık
SimgelerAçık
[IMG] kodu Açık
HTML kodu Kapalı


Benzer Konular
Konu Konuyu Başlatan Forum Yanıtlar Son Mesaj
Türk Olmak Nedir ? @hmet Ciddi Ve Seviyeli Konular 2 04-10-2008 12:06
Türk olmak zordur, hem de çok zor marzubalı Nasıl Daha iyi Bir Türkiye ? 0 08-05-2007 11:41
Türk olmak zordur, hem de çok zor marzubalı Nasıl Daha iyi Bir Türkiye ? 0 08-05-2007 11:40
Türkçü Mahmut Esat Bozkurt ve Ata'ya Bağlılığı seyfi Ulu önderimizin hayatı 3 10-18-2006 04:41
Atatürk'ün Gerçek Kişiliği seyfi Ulu önderimizin hayatı 3 06-11-2006 04:54


Saat 10:32.


Powered by vBulletin® Version 3.8.7
Copyright ©2000 - 2014, Jelsoft Enterprises Ltd.